Umuhimu wa Lishe Bora kwa Makuzi ya Awali ya Mtoto

 

NA,Amina Ahmed 



 


Lishe bora ni msingi wa afya na maendeleo ya mtoto.

 Katika kipindi ambacho mtoto yupo chini ya umri wa  miaka mitano, mwili na akili hukua kwa kasi  kubwa, na hatua hii huonekana  ukuaji wa mtoto katika maeneo mbali mbali , afya mwili, pamoja na akili. Tafiti za afya ya jamii zinaonyesha kuwa karibu nusu ya vifo vya watoto chini ya umri wa miaka mitano hutokana na ukosefu wa lishe bora.

Lishe si suala la hiari bali ni uwekezaji wa maisha ya mtoto na jamii kwa ujumla.uwekezaji ambao humuandaalia kesho iliyo bora mtoto.

JEE  kwanini  Lishe Bora ni Muhimu  kwa Makuzi ya Awali ya  Mtoto?

 Ukuaji wa Mwili

Protini, wanga, mafuta, vitamini na madini huchangia ukuaji wa mifupa, misuli na viungo.

Lishe bora huimarisha nguvu na uwezo wa mtoto kushiriki michezo na shughuli za kila siku.

 Maendeleo ya Akili

Virutubisho kama chuma, omega-3 na vitamini B huchangia ukuaji wa ubongo na uwezo wa kujifunza.

Siku 1,000 za mwanzo (kutoka ujauzito hadi miaka miwili) ni kipindi cha dhahabu kwa maendeleo ya akili na kinga ya mwili.

 Kuimarisha Kinga ya Mwili

Vitamini A, C, D na madini kama zinc huimarisha kinga ya mwili dhidi ya magonjwa ya utotoni.

Lishe duni hudhoofisha kinga na kuongeza hatari ya maradhi ya mara kwa mara.

 Kuzuia Utapiamlo  ambao ni Utapiamlo ni hali ya kiafya inayotokea pale mtu kukosa lishe bora ya kutosha na kupelekea :

  • Upungufu wa virutubishi (kama protini, vitamini, madini).
  • Lishe isiyo sahihi (kula vyakula visivyo na uwiano mzuri wa virutubishi).
  • Lishe kupita kiasi (kula chakula kingi kisicho na afya, kinachoweza kusababisha unene kupita kiasi na magonjwa yasiyoambukiza),utapiamlo ni tatizo la lishe linaloweza kuathiri ukuaji, afya, na uwezo wa mwili kufanya kazi vizuri jambo ambalo   husababisha kudumaa kwa ukuaji na matatizo yasiyorekebishika baadaye maishani.

Lishe sahihi husaidia kuepuka udumavu na upungufu wa damu kwa watoto.

Aina za Vyakula Bora kwa Watoto wa awali

Kundi la Chakula 

Mfano wa Vyakula

 

Umuhimu

Protini

Maziwa, mayai, nyama, samaki, kunde

 

 

Hujenga misuli na viungo

 

 

 

 

Wanga

Uji wa nafaka, wali, viazi, mikate

 

Hutoa nishati ya mwili

Mafuta yenye afya

Mafuta ya alizeti, parachichi, karanga

 

 

Husaidia ukuaji wa ubongo na ngozi

Vitamini na Madini

Matunda (ndizi, maembe, machungwa), mboga za majani

 

 

Huimarisha kinga na ukuaji wa mifupa

Chakula cha kuongeza damu

Spinachi, maini, dengu

 

Huzuia upungufu wa damu

  Inashauriwa kumuandalia chakula  cha  Asubuhi mtoto alie chini ya umri wa miaka miatano   kama vile ,Uji wa nafaka (mtama, ulezi au mahindi) uliopikwa kwa maziwa,Tunda moja kama ndizi, embe,papain a matunda mfano wa hayo.

Huku Mchana  aweze kula vyakula kama vile ,Wali au ugali pamoja na mboga za majani  mchicha na nyenginezo),Kipande cha samaki au nyama ndogo dagaa  au supu ya mdagaa  samaki kulingana na uwezo  wa mlo wa siku. Pamoja na e cha juisi ya matunda safi.

na kwa wale  ambao wanautaratibu wa kula jioni  inashauriwa kwa mtoto aliechini ya umri wa miaka  5   kula vyakula kama vile Viazi vilivyochemshwa au mikate ya ngano,Mayai au dengu kwa protini pamoja na Mboga za rangi tofauti (karoti, nyanya, pilipili hoho).

Huku vitafunwa bora kwa mtoto vibaki kuwa ni

Parachichi, karanga au maziwa ya mtindi,Matunda madogo kama chungwa au apple.

Ratiba hii inahakikisha mtoto anapata virutubisho vyote muhimu kwa ukuaji wa mwili, akili pamoja na kinga ya mwili.

CHANGAMOTO KWA WALEZI NA WAZAZI

Ukosefu wa uelewa: Wazazi wengi hawana elimu ya kutosha kuhusu lishe sahihi.

Umaskini: Familia nyingi hukosa uwezo wa kupata vyakula vyenye virutubisho kamili.

Mila na desturi: Baadhi ya jamii hupuuza ulaji wa vyakula fulani kwa watoto, jambo linalozidisha utapiamlo.

Lishe bora kwa makuzi ya awali ya  mtoto ni nguzo ya afya na maendeleo ya maisha yake yote kwani inahakikisha ukuaji wa mwili, maendeleo ya akili, na kinga ya mwili. Familia, jamii na serikali zinapaswa kushirikiana kuhakikisha watoto wanapata chakula chenye virutubisho kamili.

Kila sahani yenye lishe bora ni hatua ya kujenga kizazi chenye afya, chenye uwezo wa kujifunza na kuchangia maendeleo ya taifa.


 

# Mtoto Kwanza

aminaahmedmohd735@gmailcom

MD  digital


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Masheha wanawake wa Wilaya ya Magharib B walivyoleta mabadiliko na maendeleo kwenye shehia zao.

Image
SALMA KHMIS - UNGUJA                           KATIKA Uongozi wa taifa hili viongozi ambao wako karibu na wananchi na wanapaswa kuhakikisha maendeleo yanafikiwa na yanafanyika ni Masheha. Masheha wa Wilaya ya Magharib B wamejipanga kuhakikisha maendeleo na mabadiliko yanapatikana ndani ya shehia zao. Wilaya ya Magharibi B ni miongoni mwa Wilaya tatu zilizomo katika mkoa wa mjini magharib  Unguja  ambapo Mkoa huo una jumla ya masheha 121 kati ya hao 19 ni wanawake na 101 ni wanaume. Wilaya ya Magharibi B ni Wilaya iliyotoa shehia 34 kati ya hizo shehia 6 zinaongozwa na masheha wanawake na shehia 28 zinaongwa na masheha  wanaume. Shehia ya kijitoupele na michungwani ni Shehia maarufu zilizomo katika Wilaya ya Magharib B  ambazo zinaongozwa na Masheha wanawake. Shehia hizo kwa kiasi kikubwa zimepiga hatua za kimaendeleo ikiwemo kueka mazingira safi na kupambana na vitendo vya uchimbaji wa ...
Read more

UHABA WA VITUO VYA POLISI WILAYA YA CHAKE CHAKE BADO MLIMA MREFU KUDHIBITI UHALIFU VITENDO VYA UDHALILISHAJI NA UVUNJIFU WA HAKI ZA BINAADAMU.

Image
NA  AMINA AHMED MOH’D - PEMBA  CHAKE Chake ni moja kati ya  wilaya mbilizi zinazopatikana katika  Mkoa wa Kusini Pemba  Zanzibar Tanzania.  Ambayo kwa mujibu wa sensa ya  mwaka 2012  ina idadi ya wakaazi 97,249 na anuani za makazi zikiwa ni   74200     Idadi Mpya  ya wakaazi wa Chake Chake   kwa takwimu za Sensa  ya watu na makazi  ya mwaka 2022 iliyotolewa hivi karibuni  bado hazijapokelewa katika ngazi za  wilaya   ni kutokana na takwimu hizo kuikiishia  katika ngazi za Mikoa pekee jambo ambalo limewia ugumu kupatikana  idadi mpya  ya wakazi wake wa sasa.     Chake Chake ina jumla ya shehia 32 ambazo wakaazi  wake hulazimika  kutumia kituo kimoja pekee  cha polisi  katika kuripoti  matukio mbali mbali.  Matukio hayo ni pamoja uhalifu, udhalilishaji wa kijinsia wazee wanawake na watoto, wizi wa mazao , mifu...
Read more

MPANG0 MKAKATI JUMUISHI WA JINSIA KATIKA MICHEZO UTEKELEZAJI WAKE UZINGATIWE.

Image
 NA ASIA MWALIM  MARA nyingi tumeshuhudia uzinduzi wa mipango mikakati kwenye masuala mbali mbali ikizinduliwa,  lakini ukifatilia kwa karibu utabaini utekelezaji wake haufikii lengo husika.   Kwa kuwa utekelezaji wake hauzingatiwi, huo huwa wakati kwa baadhi ya watu kutokujali kutekeleza yalioelezwa kutokana kutochukuliwa hatua yoyote.   “Huwezi kumwambia mgeni apite wakati mlango wa nyumba yako umeufunga” huu ni wakati sasa serikali, wadau mbali mbali wa michezo na jamii kushirikiana katika utekelezaji wa mpango mkatati jumuishi wa michezo ili kufikia dhana ya kuanzishwa kwake na kila mmoja kunufaika na fursa za michezo.   Kwa muda mrefu kundi kubwa la wanawake na wasichana walishindwa kushiriki michezo ipasavyo kutokana na changamoto kadhaa ambazo hazina usalama kwao kushiriki michezo.   Hali hiyo ni miongoni mwa vikwazo vinavyowakabili baadhi ya wanawake wanaojitokeza kushiriki michezo, hatimae kuvunja ndoto zao ya kuibua vipaji kwa kut...
Read more